منظومه شمسی

منظومه شمسی ما عبارت از خورشید است و نه سیاره  و ماه هایشان و هر چیزی که دور خورشید می گردد. یعنی خورشید، سیارک ها ، ستاره های دنباله دار و شهاب سنگ های درحال حرکت منظومه شمسی ما را تشکیل می دهند. گرد غبار و تکه یخ هایی که دور خورشید می گردند هم جزو منظومه شمسی هستند.

 خورشید ستاره است. خورشید بزرگ ترین چیزی ست که در منظومه شمسی ما پیدا شده. همه نور و گرمای سیاره ها از خورشید است. علاوه بر خورشید، زمین و ماه زمین، بسیاری از اشیای منظومه شمسی نیز بدون تلسکوپ قابل دیدن هستند. سیاره های عطارد، زهره یا ناهید، مریخ، مشتری، کیوان یا زحل، سیارک های درخشان، شهاب ها وبعضی از ستاره های دنباله دار را می توان بدون تلسکوپ دید. ولی اشیاء خیلی بیشتری در منظومه شمسی ما هستند که آنها را باید با تلسکوپ دید.

 سیاره ها

 نه سیاره ای که دور خورشید می گردند عبارتند از: زمین، عطارد، زهره یا ناهید، مریخ، مشتری (بزرگ ترین سیاره منظومه شمسی ما)، کیوان یازحل (با حلقه های بزرگی که دور آن است)، اورانوس، نپتون و پلوتون. یک کمربند از سیارک ها (سیاره هایی با ابعاد کوچک که از سنگ و فلز ساخته شده اند) نیز وجود دارند که بین مریخ و مشتری می گردند. طبق قانون حرکت سیاره ای که به وسیله یوهان کپلر ستاره شناس آلمانی در قرن هفدهم میلادی کشف شد، سیاره ها در مداری به شکل بیضی دور خورشید می گردند. 

سیاره های داخلی و سیاره های خارجی

 سیاره های داخلی (سیاره هایی که نزدیک به خورشید به دورآن می گردند) کاملاً با سیاره های خارجی (سیاره هایی که دور از خورشید به دور آن می گردند) متفاوتند.

 - سیاره های داخلی عبارتند از: عطارد، زهره یا ناهید، زمین و مریخ. سیاره های داخلی بیشتر از سنگ وآهن تشکیل شده اند. آنها سیاره هایی مانند زمین شناخته می شوند. چون از نظر اندازه و ترکیب تا حدودی مثل زمین هستند. اینها تعداد کمی ماه دارند یا اصلاً ماه ندارند.

 - سیاره های خارجی عبارتند از: مشتری، کیوان یا زحل، اورانوس، نپتون و پلوتون. این سیاره ها به جز پلوتون جهان های بسیار بزرگی هستند که با لایه های خارجی ضخیم و گازی محاصره شده اند. تقریباً همه جرمشان از هیدروژن و هلیوم است. ترکیبات آنها بیشتر به خورشید شبیه است تا به  زمین. اگر به زیر لایه های خارجی گازی و ضخیم آنها دست پیدا کنیم، می بینیم که آنها در واقع  سیاره های غول آسایی هستند که سطح خاکی ندارند. فشارناشی ازجو ضخیمی که آنها را احاطه کرده، سطح زیر جو آنها را به  مایع تبدیل کرده. هر چند که ممکن است هسته آنها از سنگ باشد. حلقه های تشکیل شده از گرد و غبار، سنگ وتکه های  یخ نیز دور همه سیاره های غول آسا را محاصره کرده. حلقه های زحل از همه معروف تر است. اما حلقه های باریک تری هم مشتری، اورانوس و نپتون را احاطه کرده اند. سیاره های خارجی تعداد زیادی هم ماه دارند.

 چرا سیارات داخلی و خارجی با هم متفاوتند؟

 طبق نظریه نبولا بیشتر مواد ابر نبولا به سمت مرکزکشیده شدند و خورشید را تشکیل دادند. مطابق این نظریه آتش فشانی در خورشید رخ داد و باد خورشیدی را به وجود آورد. در بخش داخلی منظومه شمسی باد به قدری قوی بود که بیشتر مواد سبک تر هیدروژن و هلیوم را به بخش های خارجی تر منظومه شمسی هل داد. در مناطق خارجی تر منظومه شمسی باد خورشیدی خیلی ضعیف تر بود. در نتیجه هیدروژن و هلیوم خیلی بیشتری روی سیارات خارجی تر باقی ماندند. این مراحل به ما توضیح می دهد که چرا سیاره های داخلی کرات کوچک و سنگی هستند و سیاره های خارجی تر به جز پلوتون توپ های غول آسایی هستند که تقریباً به طور کامل از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده اند. 

در همه اینها پلوتون استثناست. از زمان کشف پلوتون دردهه 1930 تا به حال همه فکر می کردند پلوتون هم مثل بقیه سیاره هاست. اما حالا ستاره شناسان فکر می کنند شاید پلوتون سیاره نیست. چون شکل خیلی غیر معمولی دارد. پلوتون ماه ندارد. کوچک و خاکی ست ولی جرم آن یک پانصدم (500 /1) جرم زمین است. این در حالی ست که پلوتون فاصله اش نسبت به خورشید از فاصله غول های گازی از خورشید بیشتر است.

 اجسام کوچک

 اشیاء کوچک تری هم دور خورشید می گردند که شامل سیارک ها، شهاب سنگ های در حال حرکت در فضا و ستاره های دنباله دارند.

- سیارک ها (که سیاره های کوچک هم نامیده می شوند) اشیاء فلزی و سنگی هستند. بیشتر سیارک هایی که دور خورشید می گردند در کمربند سیارکی بین مریخ و مشتری قرار دارند.

 - ستاره های دنباله دار, توپ های برفی هستند که بیشتر از سنگ و یخ تشکیل شده اند و دور خورشید می گردند. آنها دنباله ها یا دم های خیلی بلندی دارند.

- شهاب سنگ های در حال حرکت, تکه هایی از فلز یا سنگ هستند که از سیارک ها کوچک ترند و در میان فضا سفر می کنند. اکثر آنها بسیار ریزند.

کمربند کیپر

 در دهه 1990 ستاره شناسان تعدادی شیء سنگی کوچک کشف کردند که بالاتر از مدار نپتون و پلوتون دور خورشید می گردند. ستاره شناسان عقیده دارند که بخش خارجی تر منظومه شمسی، گروه هایی از مواد سنگی دارد. کمربندی که این اشیاء در آن می گردند, به نام کیپر, اولین کسی که وجود آنها را پیش بینی کرد, "کمربند کیپر" نامیده می شود. دانشمندان حدس می زنند شاید اصولاًً پلوتون بزرگ ترین شیء در کمربند کیپر باشد.

/ 2 نظر / 134 بازدید
نجوم

عالی

اسما عامل

متن عالی بود وبه من برای تحقیق دربارهی منظومه شمسی خیلی کمک کرد.